06-09-2021 Informatie over polonium-210

De afgelopen dagen was er aandacht voor de radioactieve stof polonium-210. Op deze pagina lees je meer over radioactieve stoffen van natuurlijke oorsprong, zoals polonium-210 en hoe de ANVS toezicht houdt op afvalstoffen waarin dit aanwezig is.

Wat is polonium-210?

Veel ruwe grondstoffen, zoals mineralen en ertsen, bevatten van nature radioactieve stoffen. Ook het erts dat wordt gebruikt voor de productie van staal bevat van nature voorkomende radioactieve stoffen, zoals polonium-210. De concentratie van een stof als polonium-210 in een ruwe grondstof is doorgaans zo laag, dat deze veilig is voor mensen. We worden door die van nature voorkomende radioactieve stoffen dus continu blootgesteld aan straling. Dit noemen we ook achtergrondstraling, de straling van polonium-210 zit daar ook bij.

Is polonium-210 gevaarlijk?

In natuurlijke vorm komt polonium-210 in lage concentraties voor die veilig is voor mensen. Voor heel Europa is voor mensen en milieu wettelijk vastgelegd wat veilige concentraties zijn van radioactieve stoffen, zoals polonium-210. Zolang de concentratie onder deze zogeheten veilige grenswaarden blijft zijn geen beschermingsmaatregelen nodig. 

Polonium-210 kan overigens ook kunstmatig worden geproduceerd met een kernreactor. Op deze manier kan het in grote hoeveelheden en in hoge concentratie worden gemaakt en kan het gevaarlijk kan zijn voor mensen.

Hoe gaan bedrijven in Nederland om met polonium-210?

Bij bedrijven in Nederland die werken met ruwe grondstoffen, zoals ertsen, kunnen restproducten of afvalstromen met een hogere concentratie van de radioactieve stoffen ontstaan. In dat geval mogen bedrijven de restproducten niet zomaar hergebruiken of afvoeren als regulier afval. Omdat de concentratie van de radioactieve stoffen zeer nog steeds laag is, noemen we dit ZELA: zeer laag radioactief afval.

Wanneer er met een verhoogde concentratie polonium-210 wordt gewerkt zijn er vanuit de wet wel beschermingsmaatregelen voorgeschreven. Denk aan veiligheidsmaatregelen om het materiaal te verwerken en de omgeving te beschermen. 

Als de radioactiviteit zo laag is, waarom moet het dan naar een afvaldeponie?

De concentraties in de afvalstoffen zijn weliswaar zeer laag, maar toch hoger dan de grenswaarden in de wet. Daarom kan het niet zomaar afgevoerd worden als regulier afval, maar moet het naar een afvaldeponie. In Nederland zijn er afvaldeponieën aangewezen voor het ontvangen en veilig opslaan van afvalstoffen met licht verhoogde concentraties van natuurlijke radioactieve stoffen (ZELA). Vanuit milieuwetgeving zijn er strikte eisen voor hoe afvalverwerking en stort veilig is voor mens en omgeving. Deze eisen gelden voor zowel radioactieve stoffen als voor chemische stoffen.

Soms moeten bedrijven een zogenoemde specifieke vrijgave van de ANVS hebben om afval met licht radioactieve stoffen af te leveren bij een afvaldeponie. Een specifieke vrijgave betekent dat zij van de ANVS toestemming hebben om het afval af te voeren zolang zij zich aan de daaraan verbonden voorwaarden houden. Het bedrijf moet vooraf bewijzen dat de afvalstoffen veilig kunnen worden afgevoerd en opgeslagen.

Hoe houdt de ANVS toezicht op bedrijven die met grondstoffen werken die licht radioactieve stoffen bevatten?

De ANVS houdt toezicht via systeemtoezicht en gerichte inspecties. Bij het systeemtoezicht kijkt de ANVS of een bedrijf voldoende controle heeft over de veilige bedrijfsvoering. En met gerichte inspecties bekijkt de ANVS of een bedrijf de voorschriften van de verleende vergunning en de voorwaarden van de specifieke vrijgave naleeft. 

Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk om te zorgen dat de hoeveelheid (de concentratie) radioactieve stoffen in afval onder de voorgeschreven grenswaarden blijft. Dat geldt dus ook voor polonium-210. De ANVS houdt hierop dus toezicht en voert zo nodig onafhankelijke metingen uit met ondersteuning van het RIVM. 

In Nederland gaat het overigens om maar enkele bedrijven die een specifieke vrijgave hebben voor het storten van polonium-210. 

Zie voor meer informatie over natuurlijke radioactiviteit in de industrie ook de website van het RIVM