Onderzoek naar radon en thoron in Nederlandse woningen

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft in opdracht van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) onderzoek uitgevoerd naar radon en thoron in Nederlandse woningen. Radon en thoron zijn radioactieve gassen die van nature aanwezig zijn in onze leefomgeving. De overheid heeft als taak om de stralingsbelasting in de woonomgeving te monitoren en openbaar te maken. Het RIVM onderzoek maakt daar deel van uit.

De resultaten van het onderzoek zijn een bevestiging van eerder onderzoek, dat de gemiddelde radonconcentratie in Nederlandse woningen ongeveer een derde bedraagt van de gemiddelde radonconcentratie in de wereld. In vergelijking met andere Europese landen is de gemiddelde stralingsbelasting in Nederlandse woningen door radon laag. Dit heeft te maken met het gunstige bodemtype in Nederland.

Het onderzoek toont aan dat de gemiddelde radonconcentratie in recent gebouwde woningen (na 2000) ruim 20% lager is dan het landelijk gemiddelde. Hieruit blijkt dat aan de eerder gemaakte afspraak tussen overheid en bouwwereld, om straling in nieuwbouwwoningen niet te laten stijgen, is voldaan. Hiervoor zijn bouwmaterialen gemonitord en een aantal proefprojecten opgezet met het doel vernieuwende ventilatiesystemen te introduceren en succesvolle ventilatiesystemen te stimuleren.

Radon en thoron

Radon en thoron zijn radioactieve gassen die op natuurlijke wijze ontstaan in de bodem en in de daarvan gemaakte bouwmaterialen. Van daaruit komen radon en thoron in de woning terecht. Mensen worden er voortdurend aan blootgesteld. Dat is niet te vermijden. Door een natuurlijk proces veranderen radon en thoron in radioactieve stoffen die zich aan zwevende stofdeeltjes in huis hechten. Na inademen blijven de radioactieve stoffen achter in de longen en geven daar straling af. Die straling verhoogt de kans op het ontstaan van longkanker. Het RIVM schat in, dat van de jaarlijks ruim 12.000 nieuwe gevallen van longkanker er zo’n 400 worden veroorzaakt door radon en thoron, het merendeel bij rokers.

Maatregelen om blootstelling te verminderen

De aanmaak van de gassen radon en thoron in de grond en in de daarvan gemaakte bouwmaterialen vindt voortdurend plaats en de gassen zijn niet te verwijderen. Voldoende ventileren van de woning vermindert de aanwezige concentratie radon en thoron. Daarnaast helpt het om niet te roken, omdat het gezondheidsrisico van radon en thoron voor rokers gemiddeld 25 keer zo groot is als voor niet-rokers.

In het RIVM onderzoek is voor het eerst ook de bijdrage van thoron aan de stralingsbelasting in Nederlandse woningen gemeten. Die bijdrage is kleiner dan van radon. Het meten van thoron is echter nieuw en er zijn nog geen internationale normen of grenswaarden vastgesteld. De ANVS wil graag weten of er naast ventileren nog andere eenvoudige maatregelen mogelijk zijn om de geringe blootstelling aan thoron te verminderen. De ANVS laat daarom aanvullend onderzoek uitvoeren.

Verplichting tot radon-actieplan

Nederland is op grond van de Europese richtlijn 2013/59/Euratom, die basisnormen voor stralingsbescherming geeft, verplicht om een radon-actieplan op te stellen. Gelet op de het geringe stralingsrisico in Nederlandse woningen en de beperkte mogelijkheden om de stralingsbelasting in woningen te verminderen, is de verwachting dat het radon-actieplan beperkt zal zijn.