Voor het vervoer van splijtstoffen is een vergunning nodig. Er gelden strenge veiligheidsregels.

Radioactief materiaal en nucleair materiaal

Radioactief materiaal zendt straling uit. Straling wordt bijvoorbeeld gebruikt voor het maken van röntgenfoto’s of de bestraling van kankerpatiënten in ziekenhuizen. Ook meetapparatuur in de industrie maakt gebruik van straling om bijvoorbeeld lasnaden te inspecteren of de dikte van een product te meten.

Sommige radioactieve materialen zogenaamde splijtstoffen, ook wel nucleair materiaal genoemd, wordt onder andere gebruikt voor het opwekken van kernenergie en het produceren van medische isotopen. Medische isotopen worden onder meer gebruikt voor medisch onderzoek en bij de behandeling van kanker.

Eisen vervoer

Voor transporten van nucleair materiaal gelden strenge internationale veiligheidseisen. Ook het toezicht op deze transporten is streng. De veiligheidsvoorschriften zijn gebaseerd op de adviezen van het internationaal atoomagentschap (IAEA). De voorschriften gelden voor onder andere verpakkingen (containers), documenten, opleidingen van het personeel en controles vooraf en tijdens het vervoer.

Vergunningen of kennisgevingen voor vervoer

Voor het vervoer van radioactief materiaal volstaat meestal een kennisgeving op grond van de Kernenergiewet (Kew). Voor het vervoer van nucleair materiaal is een vergunning nodig.  Kennisgevingen van vervoer moeten worden gedaan bij de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) op de pagina 'Aanvragen en melden'. De ANVS verleent ook de vervoersvergunningen. De vergunning schrijft onder andere voor:

  • het aantal toegestane transporten;
  • wanneer het vervoer is toegestaan;
  • de hoeveelheid nucleair materiaal per transport;
  • de route van het transport;
  • eisen aan de veiligheid van het transport. Belangrijk daarbij is de gecertificeerde container waarin het nucleaire materiaal wordt vervoerd;
  • eisen aan de bescherming tegen straling;
  • eisen aan de beveiliging van het transport.

Inspraak vervoersvergunningen

Burgers kunnen informatie vinden over de aard en omvang van nucleaire transporten op de website van de ANVS. Daarnaast wordt in de Staatscourant mededeling gedaan wanneer een vergunning voor nucleaire transporten is verleend. Tegen verleende vergunningen kunnen burgers bezwaar maken.

Verantwoordelijkheid vervoer radioactief materiaal

Het bedrijf dat een vergunning heeft gekregen (de vergunninghouder), is zelf verantwoordelijk voor het transport. De Rijksoverheid moet erop toezien dat het bedrijf aan de eisen in de vergunning voldoet. De ANVS en de Inspectie voor de Leefomgeving en Transport (ILT) voeren deze taken voor het Rijk uit.

Uitvoering nucleaire transporten

De vergunninghouder bereidt een transport van nucleair materiaal voor samen met de vervoerder, overheden en instanties zoals de Nationale Politie. Soms is het nodig dat de Nationale Politie het vervoer begeleidt en bewaakt. Bij de voorbereiding van een internationaal transport zijn ook buitenlandse overheden en instanties betrokken. De betrokken landen moeten toestemming geven voor het transport.

Nucleair transport binnen Nederland

Er zijn regelmatig transporten van grondstoffen voor de productie van splijtstofelementen van en naar Urenco in Almelo. Ook is er vervoer van verse splijtstofelementen naar de kerncentrale Borssele en de onderzoeksreactoren in Petten en Delft.

Vanuit de kerncentrale Borssele zijn er transporten (ongeveer 3 per 2 jaar) van gebruikte splijtstofelementen naar Frankrijk. Daar worden de bruikbare delen eruit gehaald om nieuwe splijtstofelementen van te maken. Men maakt hier van de bruikbare delen nieuwe splijtstofelementen. Het afval gaat terug naar Nederland, naar de COVRA (Centrale Opslag Voor Radioactief Afval). Hier worden ook de gebruikte splijtstofelementen van de onderzoeksreactoren in Delft en Petten opgeslagen. Dit gaat om ongeveer 1 transport per 2 jaar.

Transport van niet-nucleair radioactief materiaal

Bij de meeste transporten van radioactief materiaal in Nederland gaat het om niet-nucleair materiaal. Denk hierbij aan transporten van radioactieve stoffen voor ziekenhuizen of voor de industrie. Ook deze transporten moeten aan strenge eisen voldoen.