De Oekraïense kerncentrale bij Zaporizja heeft al meer dan een week geen stroom van het elektriciteitsnetwerk. Dat komt door uitval van de twee stroomkabels naar het Oekraïense stroomnet. De centrale is voor het koelen van zijn kernbrandstof afhankelijk van dieselgeneratoren. Op zaterdag 30 augustus hadden die nog voor 10 dagen diesel, meldde het internationaal atoomenergieagentschap IAEA . Ook daarna is er nog weken de tijd voor de hete kernbrandstof zichzelf beschadigt.
Beeld: © Wikimedia
De kerncentrale bij Zaporizja.
Al eerder uit voorzorg uitgeschakeld
De kerncentrale van Zaporizja is de grootste kerncentrale van Oekraïne. De centrale is al vroeg in de oorlog uit voorzorg uitgeschakeld. Daardoor kan de centrale beter omgaan met de gevolgen van stroomuitval of problemen met koelwater. Ook in uitgeschakelde toestand wekt de kernbrandstof namelijk restwarmte op. Daarom is er stroom nodig om de brandstof te koelen. Het IAEA heeft internationale waarnemers op het terrein van de kerncentrale Zaporizja en publiceert nieuwsupdates over de nucleaire veiligheid van de centrale.
Aanhoudende stroomproblemen
De kerncentrale bij Zaporizja krijgt elektriciteit via twee stroomkabels. De hoofdkabel van 750 kilovolt is al langere tijd beschadigd. Ook de reservekabel van 330 kilovolt is nu al een week buiten werking door oorlogshandelingen. De kerncentrale heeft dieselgeneratoren om zelf stroom op te wekken. Die hebben nog voor 10 dagen brandstof. Ze zijn voor het laatst bijgevuld in maart 2026.
Het internationaal atoomenergieagentschap IAEA probeert een lokale wapenstilstand te sluiten tussen Rusland en Oekraïne om de stroomkabels en dieselvoorraden te herstellen.
Geen onmiddellijke problemen bij stroomuitval
Zelfs als alle stroom bij de centrale uitvalt, duurt het nog ongeveer 3 weken totdat er een ongevalssituatie ontstaat. De kernbrandstof ligt namelijk onder water in bassins. Pas als dat water helemaal verdampt is door de restwarmte, worden de brandstofelementen zo heet dat ze zichzelf kunnen beschadigen. In dat geval komt er in de directe omgeving radioactief materiaal vrij. Dit gaat langzaam omdat de kerncentrale inmiddels al vier jaar uitgeschakeld is. Voor er radioactief materiaal vrijkomt zijn verschillende maatregelen mogelijk. Bijvoorbeeld de stroomkabels repareren, de dieselgeneratoren bijvullen of de waterbassins bijvullen met pompen.
Oorlogshandelingen zijn risico voor nucleaire veiligheid
Het IAEA vraagt om extreme terughoudendheid met oorlogshandelingen rond nucleaire installaties. In haar laatste update schrijft het IAEA over droneinslagen op het terrein van de kerncentrale Zaporizja. Er werd geen extra straling gemeten op het terrein. Ook andere kerncentrales in Oekraïne melden regelmatig overvliegende drones.
Nucleaire faciliteiten en kerncentrales Oekraïne