Rookmelders spelen een belangrijke rol in het terugdringen van het aantal slachtoffers als gevolg van brand. Er zijn twee typen rookmelders, optische rookmelders en ionisatierookmelders.

Particulieren

Hoewel het gebruik ervan geen noemenswaardige risico’s met zich meebrengt, mogen ionisatierookmelders sinds 31 december 2005 niet meer worden verkocht voor huishoudelijk gebruik. Optische rookmelders zijn een beter alternatief in het bestrijden van brand in woningen, met name bij smeulbranden die de meeste slachtoffers van branden in woningen veroorzaken.

Stralingsdosis ruim onder wettelijke limieten

Uit een studie van het RIVM blijkt dat voor (opslag in verband met) handel, gebruik en verbranding met het huishoudelijk afval in afvalverbrandingsinstallaties de berekende stralingsdoses ruimschoots onder alle wettelijke limieten en het internationaal aanvaarde niveau van 10 microsievert per jaar blijven. Vanuit het oogpunt van stralingsbescherming is er dus geen reden om de nog in huishoudens in gebruik zijnde ionisatierookmelders op stel en sprong te verwijderen. Zeker niet als deze niet vervangen worden door een andere type rookmelder.

Inleverpunten

Als de ionisatierookmelder zijn levensduur heeft bereikt, dan kunnen particulieren de ionisatierookmelder (net als de optische rookmelders) inleveren bij

  • de gemeentelijke inzamelingsplaatsen voor elektrische en elektronische apparaten,
  • de distributeur of de winkel waar een nieuwe rookmelder wordt aangeschaft
  • winkelbedrijven met meer dan 400m2 verkoopoppervlak van elektronica zonder de verplichting dat een nieuwe aankoop wordt gedaan.

Daarnaast zijn er diverse inleverpunten voor kleine apparaten ingericht bij winkelketens, zoals supermarkten, bouwmarkten en tuincentra.

Hergebruik en afvoer

De ingezamelde, afgedankte rookmelders worden in landelijke sorteercentra of bij recyclingbedrijven in diverse stromen gesorteerd en gerecycled. De ionisatierookmelders worden voorafgaand aan de recycling uitgesorteerd, apart gehouden en vervolgens opgehaald door een gespecialiseerd bedrijf dat de ionisatierookmelders uit elkaar kan halen. De daarbij vrijkomende materialen worden gescheiden afgevoerd voor recycling en de radioactieve bronnen worden naar COVRA afgevoerd. Dit gespecialiseerde bedrijf heeft voor al deze handelingen een vergunning nodig.

Bedrijven

Omdat er verschillende typen branden kunnen voorkomen, kan er geen uitspraak worden gedaan over welke rookmelder het meest geschikt is voor bedrijven. Bedrijven mogen ionisatierookmelders gebruiken. Er zijn wettelijk goedgekeurde ionisatierookmelders en niet-goedgekeurde ionisatierookmelders. Voor niet-goedgekeurde ionisatierookmelders hebben bedrijven een vergunning nodig. Bedrijven met een vergunning moeten deze rookmelders door een gespecialiseerd bedrijf (dat ook een vergunning nodig heeft) laten verwijderen of afvoeren. Als de hoeveelheid goedgekeurde rookmelders van bedrijven vergelijkbaar is met die van particuliere huishoudens mogen deze bij de gemeentelijke inzamelplaatsen worden aangeboden. Voor de inzameling en verwerking van grote aantallen ionisatierookmelders is de producent verantwoordelijk.