Maatregelen bij een kernongeval

Informatie over maatregelen

De overheid informeert mensen over maatregelen via NL-Alert, Rijksoverheid.nl, de veiligheidsregio's en calamiteitenzenders. Het is belangrijk dat u wacht op instructies van de overheid voordat u actie onderneemt.

Bepalen of maatregelen nodig zijn

De overheid neemt besluiten over maatregelen bij een (dreigend) kernongeval. Het Crisis Expert Team straling en nucleair (CETsn) geeft de overheid hierover een radiologisch advies. De ANVS neemt deel aan het CETsn. Voor het advies houdt het CETsn onder andere rekening met de hoeveelheid radioactieve stoffen die vrij dreigt te komen. En met de afstand tot de kernreactor, het weer en welke kant de wind op waait.

Over het algemeen geldt: hoe verder weg van de kernreactor, hoe kleiner de verwachte blootstelling aan radioactiviteit. Ook kan bijvoorbeeld de windrichting een grote rol spelen. Het kan dus zijn dat er bij een kernongeval in België geen maatregelen nodig zijn in Nederland. Bijvoorbeeld omdat de wind de andere kant op staat. Of omdat er niet zoveel radioactieve stoffen zijn vrijgekomen.

Maatregelen voor mensen (directe maatregelen)

De overheid kan een maatregel nemen om mensen te beschermen. Of de overheid kan meerdere maatregelen combineren. Maatregelen voor mensen noemen we ook wel directe maatregelen. Want ze kunnen direct contact van mensen met radioactieve stoffen en straling verminderen.

Jodiumtabletten slikken

De overheid kan mensen in de omgeving van een kernongeval adviseren om jodiumtabletten te slikken. Jodiumtabletten beschermen tegen radioactief jodium dat kan vrijkomen bij een kernongeval. Dat werk zo: radioactief jodium wordt bij het inademen opgenomen in de schildklier. Dit zorgt voor een grotere kans op schildklierkanker. Vooral bij (ongeboren) baby’s en kinderen. En in mindere mate volwassenen tot en met 40 jaar. Door op het juiste moment jodiumtabletten te slikken, raakt de schildklier verzadigd met gewoon jodium. De schildklier neemt dan geen radioactief jodium op.

De overheid heeft ruim 1,2 miljoen huishoudens in de omgeving van een kernreactor jodiumtabletten thuisgestuurd. De kans dat een kernongeval gebeurt, is heel klein. Maar als het gebeurt, zijn de jodiumtabletten direct bij de hand. Dat scheelt kostbare tijd. 

Schuilen

De overheid kan mensen ook adviseren om te schuilen. Dit betekent naar binnen gaan en de ramen en deuren sluiten. En ervoor zorgen dat er geen lucht van buiten naar binnen kan komen. Bijvoorbeeld via roosters of een afzuigkap.

Evacueren

Een andere mogelijke maatregel van de overheid is mensen adviseren om de omgeving van het kernongeval te verlaten. Dit heet ook wel evacueren. In Nederland hebben hulpdiensten plannen voorbereid om mensen dicht bij kernreactoren te evacueren.

Maatregelen om eten en drinken niet te besmetten (indirecte maatregelen)

De overheid kan ook maatregelen nemen om zoveel mogelijk te voorkomen dat ons eten en drinken besmet raakt. Dit noemen we ook wel indirecte maatregelen. Radioactieve stoffen bij een kernongeval verspreiden zich meestal door de lucht. Hierdoor kan een radioactieve wolk ontstaan die over landbouwgrond heen trekt. Deze wolk kan de grond en dieren besmetten. Zo kunnen radioactieve stoffen in ons eten of onze melk komen. Als we dit eten of drinken, krijgen wij die stoffen binnen.

De overheid kan bijvoorbeeld de volgende maatregelen nemen:

• Grazen verbieden. Dat betekent dat koeien niet meer buiten mogen grazen in bepaalde gebieden. Wanneer koeien besmet gras eten, komen de radioactieve stoffen voor een deel terecht in hun lijf en de melk.
• Oogsten en slachten verbieden. Met een oogstverbod voorkomt de overheid dat besmette groenten en andere gewassen verkocht en gegeten worden. Met een slachtverbod voorkomt de overheid dat vlees van besmette dieren verkocht en gegeten kan worden.
• Verkoop van besmette producten verbieden. Denk bijvoorbeeld aan groente, vlees, vis en melkproducten.

Inlaatpunten voor drinkwater afsluiten. Dan komt er geen besmet oppervlakte water terecht in de drinkwaterproductie.

Meer informatie

We hebben video's gemaakt over wat een kernongeval is en welke maatregelen de overheid dan kan nemen bij een kernongeval. Bekijk de video's.