Industriële radiografie is een manier om niet-destructief onderzoek (NDO) te doen. Hierbij wordt ioniserende straling gebruikt om een foto te maken. Zo kunnen voorwerpen worden onderzocht zonder ze te beschadigen. Dit is vooral belangrijk wanneer er grote gevolgen voor de veiligheid zijn als die voorwerpen stuk gaan. Denk bijvoorbeeld aan pijpleidingen, machineonderdelen en drukvaten voor vloeistoffen en gassen.
ANVS geeft vergunningen en houdt toezicht op industriële radiografie
Het is belangrijk dat bedrijven die industriële radiografie uitvoeren dit veilig doen. Daarom hebben deze bedrijven een vergunning nodig van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS). Dit staat in de Kernenergiewet en het Besluit basisveiligheidsnormen stralingsbescherming (Bbs). Wij controleren ook of deze bedrijven zich aan de regels houden. We houden bijvoorbeeld toezicht op het vervoer van radioactieve bronnen en op het gebruik van röntgentoestellen en radioactieve bronnen. Naast de ANVS doen ook andere toezichthouders dit. Zij controleren bijvoorbeeld of werknemers goed zijn beschermd tegen de straling.
Verschillende manieren voor NDO
NDO gebeurt bijvoorbeeld met magnetisme, ultrageluid of door het maken van foto’s. NDO wordt toegepast om voorwerpen te onderzoeken zonder dat deze daarvoor bewerkt of kapotgemaakt moeten worden. Ook vindt NDO plaats wanneer de voorwerpen in gebruik zijn. Een voorbeeld is het regelmatig controleren van een gasleiding op integriteit of roest. Ook kerncentrale Borssele wordt regelmatig gecontroleerd door NDO te doen. Het is een van de belangrijke technieken bij het onderhoud van allerlei onderdelen van de installatie.
2 soorten straling
Industriële radiografie werkt met 2 soorten straling: röntgenstraling en gammastraling. Soms worden er ook neutronen gebruikt.
Röntgenstraling
Röntgenstraling komt uit een röntgentoestel. Zo’n toestel is vaak draagbaar. Het geeft geen straling als het uitstaat, maar wel een zeer sterke straling als het aanstaat. Deze straling is niet te vergelijken met die van een röntgenfoto bij de tandarts. Daar is de straling heel zwak. Bij industriële radiografie duurt het onderzoek langer en is de straling sterker. Als het röntgentoestel niet aanstaat, wordt er geen straling geproduceerd.
Gammastraling
Gammastraling komt van een radioactieve bron. Zulke bronnen zijn heel klein, vaak maar een paar millimeter. Maar ze zijn wel heel radioactief, waardoor ze onder de ‘hoogactieve bronnen’ vallen. Bedrijven kunnen veel verschillende apparaten met gammastraling gebruiken voor industriële radiografie. Je kunt gammastraling niet uit- of aanzetten, zoals bij een röntgentoestel. De straling is er altijd en daarom gelden voor deze bronnen extra strenge veiligheidseisen. De bron zit bijvoorbeeld goed ingepakt in een kleine capsule en is daardoor beschermd tegen brand, schudden of zware klappen. Deze capsule wordt opgeborgen in een container die voor afscherming van de straling zorgt. Er gelden strenge eisen voor het gebruik en vervoer van deze bronnen.
Röntgenbuis waar röntgenstraling uit komt.
Straling afschermen voor de veiligheid
Bedrijven die industriële radiografie uitvoeren, moeten dit doorgaans doen in een ruimte of veiligheidskast die speciaal daarvoor ontwikkeld is. Dit zorgt ervoor dat de straling niet kan ontsnappen en dat mensen en de omgeving veilig zijn. Soms is dat niet mogelijk en gebeurt zo’n onderzoek buiten. In dat geval wordt een groot gebied afgezet en moet daar toezicht worden gehouden.
Een broncontainer is een verpakking, waarin een capsule met een radioactieve stof zit. De broncontainer en capsule beschermen de radioactieve stof goed tegen brand, schudden of zware klappen.