Ongewone gebeurtenissen COVRA

Het HABOG kreeg kort geen elektriciteit via het stroomnet. Dit kwam door een storing in de beveiliging van de hoofdschakelaar in het HABOG. Dankzij noodstroom zijn alle belangrijke systemen blijven werken. Er waren geen gevolgen voor mens en omgeving (INES-niveau 0).

COVRA heeft de gebeurtenis onderzocht. Het blijkt dat de storing kwam door een fabrieksfout in de beveiliging van de hoofdschakelaar. Dit probleem was bij de producent van de schakelaar bekend, maar niet bij COVRA.

COVRA heeft eerst een tijdelijke aanpassing gedaan en daarna de hoofdschakelaar vervangen. Het probleem kan hierdoor niet meer optreden. COVRA heeft ook nog gecontroleerd of dezelfde soort schakelaar op andere plekken binnen COVRA wordt gebruikt. Dat is niet zo.

Door een stroomstoring in het externe elektriciteitsnetwerk viel de ventilatie in het afvalverwerkingsgebouw van COVRA uit. Er waren geen gevolgen voor mens en omgeving (INES-niveau 0).

COVRA heeft de gebeurtenis onderzocht. Hieruit blijkt dat een spanningsdip in het externe elektriciteitsnetwerk de stroomuitval heeft veroorzaakt. Na de stroomuitval hebben alle systemen gewerkt zoals dat hoort. Er zijn daarom geen maatregelen die COVRA kan nemen om deze gebeurtenis in de toekomst te voorkomen.

De gebeurtenis werd later gemeld dan in het meldproces staat. COVRA heeft onderzocht wat daarvan de oorzaak was. Hieruit kwam naar voren dat het proces beter moest worden uitgelegd. Na aanpassingen is het nu duidelijker wie de melding moet doen en wanneer. Wij waarderen de inzet die COVRA met dit onderzoek en deze maatregelen laat zien.

Voordat COVRA dweilwater van het opslaggebouw voor laag- en middelradioactief afval in het riool loost, wordt dit water gecontroleerd op besmetting. Als de besmetting te hoog is behandelt COVRA het water opnieuw, zodat het minder radioactief wordt. In dit geval is die behandeling niet uitgevoerd. Dit kwam omdat het proces voor lozingen onvoldoende is gevolgd en er onduidelijke communicatie was. Uit de analyse van COVRA bleek dat de hoeveelheid radioactiviteit in het water wel boven de interne grens zat, maar onder de wettelijke. De hoeveelheid radioactiviteit was dus zo laag dat er geen gevolgen waren voor mens en milieu (INES-niveau 0).

Om deze gebeurtenis in de toekomst te voorkomen, gaat COVRA een nieuwe werkinstructie opstellen. Ook gaat COVRA bij interne controles aandacht besteden aan dit soort processen.

De ANVS heeft de afhandeling van een gebeurtenis op 7 mei 2021 bij COVRA, waarbij een kleine hoeveelheid tritium de buitenlucht in is gegaan, beoordeeld. Deze gebeurtenis is door de ANVS ingeschaald als INES-niveau 0. Dit betekent een kleine afwijking zonder gevolgen voor de bevolking en het milieu.

De melding
Op 7 mei 2021 meldde de Centrale Organisatie voor Radioactief Afval (COVRA) aan de ANVS dat er tussen 23 april en 6 mei 2021 tritium via de ventilatieschacht de buitenlucht in is gegaan. COVRA heeft aangegeven dat de hoeveelheid groter is geweest dan de vergunde limiet, maar dat er geen gevaar voor de omgeving of het milieu is geweest. Na controle bevestigt deze ANVS dat.

Betalights
Tritium (het chemische symbool is H-3) een isotoop van waterstof, dat zwakke bètastraling (elektronen) uitzendt. Deze elektronen activeren de fluorescerende coating, waardoor buisjes continu licht uitstralen. Het kan kunstmatig worden verkregen, maar komt ook in de vrije natuur voor. Het is een kleur- en reukloos gas en veel lichter dan lucht. Het komt wereldwijd voor in de lucht en water en wordt als zodanig door ons lichaam ingeademd en opgenomen. Ieder mens draagt sporen mee van tritium en van verschillende andere in de natuur voorkomende isotopen.
Tritium H-3 heeft de een van de laagste energiewaarden van alle isotopen. De energie van tritium is vele malen lager dan de energie die wordt gegenereerd in elektrische lampen, hierdoor kan je betalights met Tritium alleen zien in het duister of in totale duisternis. Het geheel is te vergelijken met een TL-lamp, waarbij de stroom door de TL-lamp vervangen is door tritiumgas. Daarom is er geen elektrische aansluiting nodig en geven ze voldoende licht voor minimaal 131,000 uur ofwel 15 jaar.

Wat doet de ANVS?
ANVS checkt elke melding. De beoordeling van de ANVS heeft uitgewezen dat er inderdaad geen gevaarlijke situatie is ontstaan. COVRA heeft de werkzaamheden direct stilgelegd toen het probleem ontdekt is en heeft hiervan geleerd voor de toekomst.
De precieze oorzaak is door COVRA nader onderzocht zodat maatregelen worden genomen om te voorkomen dat het weer kan gebeuren. Het onderzoeksrapport van COVRA is door de ANVS als toezichthouder beoordeeld. Daarnaast zullen de maatregelen die COVRA neemt zoals altijd worden beoordeeld.

Onderzoek COVRA
Alle lucht die via de ventilatieschachten naar buiten gaat wordt door COVRA op radioactieve stoffen gecontroleerd. Uit onderzoek door COVRA blijkt dat het tritium onbedoeld vrijgekomen is bij de verwerking van bordjes met groene nooduitgang verlichting: exit-bordjes. In deze bordjes zitten buisjes met radioactief tritium dat in combinatie met fosfor continu licht afgeeft, een reguliere en veelvuldig voorkomende toepassing. Als deze bordjes worden vervangen of verwijderd moeten ze door de eigenaar afgevoerd worden naar COVRA.

Sinds deze melding kan COVRA voorlopig geen exitbordjes verwerken. Om dat weer te doen, moet COVRA aan de ANVS duidelijk maken dat het proces dat COVRA daarvoor gebruikt geschikt en veilig is.

INES: 0
ANVS heeft een INES-0 inschaling afgegeven, dit betekent een kleine afwijking zonder gevolgen voor de bevolking en het milieu.

De ANVS heeft op 26 maart 2019 een melding ontvangen van de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) betreffende het beschadigd raken van een ondergrondse lozingsleiding. Deze leiding lag op het terrein van de naburige, gesloten, kolencentrale en is beschadigd geraakt bij sloopwerkzaamheden aan deze centrale.

Het betrof een leiding die gebruikt wordt voor het lozen van zeer licht radioactief, gezuiverd afvalwater. De leiding was niet in gebruik geweest sinds het optreden van de beschadiging. Metingen aan de beschadigde onderdelen van de leiding gaven aan dat sprake was van een verwaarloosbaar besmettingsniveau. Voor de zekerheid is onderzocht of er sprake is van het vrijkomen van radioactief materiaal in de bodem. Hier zijn geen aanwijzingen voor gevonden. Ook is nader onderzoek gedaan naar de exacte toedracht van de beschadiging. De ANVS stelt vast dat het voorval zorgvuldig door COVRA is behandeld en beoordeelt de resultaten van het onderzoek naar de onderliggende oorzaken en de daaruit voortvloeiende verbetermaatregelen.

De ANVS heeft deze gebeurtenis op basis van de tot nu toe bekende informatie ingeschaald als INES-niveau 0: een kleine afwijking zonder veiligheidsconsequenties.

Op 4 november 2016 meldt COVRA dat op 26 oktober 2016 bij het opruimen van een zuurkast een medewerker aan de schoen besmet is geraakt met radioactief materiaal. Als gevolg daarvan is ook de vloer van het laboratorium en een daarbij behorende ruimte op een aantal plaatsen besmet geraakt.

Bij het verplaatsen van een plastic monsterfles in een zuurkast bleek het materiaal verbrokkeld te zijn. De laborant heeft alle materiaal in de zuurkast verzameld en volgens procedure afgevoerd. COVRA heeft vastgesteld dat bij de opruimwerkzaamheden blijkbaar een stukje kunststof (polyetheen) op de vloer is terechtgekomen, waardoor schoen en vloer besmet zijn geraakt.

De besmetting van schoen en vloer is volgens standaard procedures gereinigd c.q. verwijderd.

Als gevolg van het voorval zijn geen emissies naar buiten opgetreden. Het laboratorium is aangesloten op een afzuigsysteem, waarin de aanwezigheid  van eventuele radioactieve stoffen in de lucht wordt gesignaleerd. Daarvan blijkt tijdens het voorval geen sprake te zijn geweest. Bovendien is geen besmetting van buitenruimten opgetreden omdat de monitoring van in- en uitgaande personen en goederen goed heeft gefunctioneerd.

De oorzaak van de verbrokkeling van het plastic kon niet worden vastgesteld. Dergelijke gebeurtenissen zijn nooit geheel uit te sluiten. Werkzaamheden aan dit soort voorwerpen worden dan ook in een beschermende omgeving, zoals een zuurkast, uitgevoerd.

COVRA heeft maatregelen getroffen waardoor de kans dat zich opnieuw zo’n voorval voordoet verder wordt verkleind. De plastic monsterflesjes zijn vervangen door glazen flesjes. Inmiddels zijn ook de zuurkasten vervangen door een verbeterd type.

De ANVS heeft het onderzoek naar de oorzaak en de aanpak van het voorval beoordeeld en stelt vast dat het voorval zorgvuldig is behandeld.

De ANVS heeft deze gebeurtenis ingeschaald als INES-niveau 0: niet veiligheidsrelevant. De besmetting van de medewerker (de schoen) was beperkt en besmetting van de omgeving heeft niet plaatsgevonden. De veiligheidsbarriëres om een eventuele besmetting te voorkomen hebben gefunctioneerd.

Toelichting op de late publicatie van het voorval
Het voorval is in 2016 door COVRA tijdig als ‘stralingsincident’ aan de ANVS gerapporteerd en is als zodanig door de ANVS afgedaan. Op basis van een recent uitgevoerde inspectie oordeelt de ANVS, dat het voorval op grond van de Kernenergiewetvergunning van COVRA door de ANVS ook had moeten worden behandeld als een ongewenste gebeurtenis, die op de ANVS-website en in de jaarlijkse storingsrapportage moet worden gepubliceerd. Hierbij wordt aan die verplichting tot publicatie voldaan.