Alle mensen worden blootgesteld aan ioniserende straling. Het grootste gedeelte hiervan is niet te voorkomen, want dat is natuurlijke straling. Mensen mogen niet met te veel straling in aanraking komen die door mensen is gemaakt: straling van kunstmatige bronnen. Bijvoorbeeld een CT-scanner in een ziekenhuis of een nucleaire installatie. Daarom zijn daarvoor grenzen (blootstellingslimieten) afgesproken, die gelden per jaar.
Stralingsdosis
Een stralingsdosis is de hoeveelheid straling die een persoon in de buurt van een stralingsbron ontvangt. Deze hoeveelheid wordt vaak gegeven in millisievert (mSv). Dat is een maat voor de schadelijke effecten van straling. In Nederland wordt een inwoner elk jaar gemiddeld aan 2,8 mSv straling blootgesteld. Deze stralingsdosis verschilt per persoon. Het hangt bijvoorbeeld af van waar iemand woont en of diegene behandeling krijgt in het ziekenhuis. De volgende tabel geeft een overzicht van enkele hoeveelheden:
| Wat | Stralingsdosis |
|---|---|
| Natuurlijke straling waaraan elke Nederlander wordt blootgesteld | 0,004 mSv per dag |
| Vliegreis | 0,004 mSv per uur |
| Röntgenfoto van de borstkas | 0,01 tot 0,02 mSv |
| CT-scan van de buik | Maximaal 10 mSv |
Stralingsbelasting in Nederland
De stralingsbelasting in Nederland is laag in verhouding tot andere landen. Mensen in Nederland worden dus minder aan straling blootgesteld dan mensen in het buitenland. Dat komt onder andere door de ligging van Nederland en door de soorten bodem in ons land. Ook hebben mensen in Nederland gemiddeld minder behandelingen met straling in de gezondheidszorg dan in andere landen.
Grenzen per jaar
In Nederland zijn grenzen afgesproken hoe hoog de stralingsdosis per jaar mag zijn. De grenzen staan in de Kernenergiewet (Kew) en het Besluit basisveiligheidsnormen stralingsbescherming (Bbs). De grenzen zijn gebaseerd op aanbevelingen van de Internationale Commissie voor Stralingsbescherming (ICRP) en richtlijnen van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom). De grenzen zijn anders voor verschillende groepen mensen.
Algemene bevolking
De algemene bevolking wordt alleen onbedoeld blootgesteld aan straling van kunstmatige bronnen. De jaarlijkse grens is voor deze groep daarom het laagst: 1 mSv boven op de natuurlijke stralingsdosis.
Werknemers
De grens ligt hoger voor mensen die in hun werk te maken krijgen met ioniserende straling. Dat zijn bijvoorbeeld werknemers van kerncentrales en ziekenhuizen. En werknemers die met meetapparatuur met stralingsbronnen werken. Deze werknemers mogen maximaal met 20 mSv straling in aanraking komen, boven op de natuurlijke jaardosis.
Er is strenge controle op de hoeveel straling waaraan werknemers worden blootgesteld. En op wat de mogelijke gevolgen daarvan zijn. Zo krijgen nieuwe werknemers een keuring als ze met veel straling in aanraking kunnen komen. Dit geldt vanaf een verwachte dosis van 6 mSv per jaar. Ook onderzoekt een stralingsarts deze werknemers elk jaar.
Patiënten
Patiënten kunnen tijdens onderzoek of behandeling worden blootgesteld aan ioniserende straling. Dan wordt straling heel bewust gebruikt en heeft het voordeel voor de patiënt. Daarom zijn er geen grenzen voor de hoeveelheid straling waarmee patiënten in aanraking mogen komen. Er zijn alleen richtwaarden vastgesteld voor vergelijkbare blootstellingssituaties (referentiewaarden). Deze zijn er voor de verschillende soorten medische onderzoeken of behandelingen.