Medische isotopen zijn radioactieve stoffen die worden gebruikt in de geneeskunde. Ze worden ook wel radionucliden genoemd. Medische isotopen kunnen worden gebruikt om ziekten op te sporen (diagnose) of te behandelen. De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) houdt toezicht op het maken, vervoeren en gebruiken van medische isotopen.
Medische isotopen maken
Medische isotopen zijn radioactieve stoffen. Deze radioactieve stoffen worden meestal radioactief gemaakt in een kernreactor. Soms kan dat ook in een deeltjesversneller. Lees meer over het maken van medische isotopen.
Vervoer
Medische isotopen moeten zo snel mogelijk worden vervoerd nadat ze zijn gemaakt. Dat komt doordat medische isotopen ‘vervallen’: hoe langer het duurt voordat ze gebruikt kunnen worden, hoe minder goed ze werken. Voor het vervoer van medische isotopen gelden strenge regels.
Onderzoek en behandeling
Medische isotopen kunnen helpen om te onderzoeken welke ziekte iemand heeft (diagnostiek). En om ontstekingen en infecties zichtbaar te maken. Medische isotopen kunnen ook gebruikt worden om bepaalde ziekten te behandelen. Lees meer over onderzoek en behandeling met medische isotopen.
Veelgebruikte medische isotopen
Er zijn verschillende medische isotopen voor verschillende doelen. De eigenschappen van een isotoop bepalen waar ze voor gebruikt kunnen worden:
| Isotoop | Gebruik |
|---|---|
| Actinium-225 | Gekoppeld aan Prostaat Specifiek Membraan Antigeen (PSMA) voor behandeling van prostaattumoren en -uitzaaiingen |
| Fluor-18 | Gekoppeld aan FDG voor diagnostiek bij tumoren, uitzaaiingen en ontstekingen via PET- of CT-scan |
| Gallium-67 | Diagnostiek bij infecties en ontstekingen |
| Holmium-166 | Gekoppeld aan microsferen voor behandeling van levertumoren |
| Indium-111 | Diagnostiek hersenziektes, dikke-darmonderzoek |
| Iridium-192 | In naalden voor lokale behandeling bij baarmoederhals-, prostaat-, long-, borst- en huidkanker (brachytherapie) |
| Jodium-123 | Diagnostiek van de werking van de schildklier, bijnieren of hersenen |
|
Jodium-125 en jodium-131 |
In zaadjes voor lokale behandeling van prostaatkanker en voor de behandeling van goed- en kwaadaardige schildklierziektes |
|
Lutetium-177 | Gekoppeld aan dotataat voor behandeling van neuro-endocriene tumoren (tumoren die zelf hormonen maken), gekoppeld aan PSMA voor behandeling prostaattumoren |
| Radium-223 | Behandeling van botmetastasen |
| Rubidium-82 | Opsporen van hartproblemen |
| Strontium-89 | Pijn bestrijden bij botkanker en botmetastasen |
| Technetium-99m | Diagnostische beeldvorming hart, nieren, longen, botten en andere delen van het lichaam |
| Thallium-201 | Opsporen van hartproblemen |
| Xenon-133 | Onderzoek naar de luchtverdeling (ventilatie) van de longen |
| Yttrium-90 | Behandeling van leverkanker (mbv Y-90 microsferen) en reuma |