Medische isotopen worden wereldwijd in ziekenhuizen gebruikt om te bepalen welke ziekte iemand heeft. Ook vinden er behandelingen met medische isotopen plaats. Het gaat dan om behandeling van patiënten met kanker of een andere ernstige ziekte.

Steeds meer gebruik van medische isotopen in ziekenhuizen

In Nederland werden in 2023 ongeveer 400.000 scans met medische isotopen gedaan om te bepalen welke ziekte iemand heeft. Wereldwijd waren er tussen 2010 en 2020 elk jaar ongeveer 48 miljoen onderzoeken en behandelingen met medische isotopen. Bij meer dan 80% van de onderzoeken en behandelingen ging het om technetium-99m.

De laatste jaren blijft het aantal behandelingen met jodium-131 ongeveer gelijk. Dat geldt ook voor het gebruik van andere medische isotopen, zoals lutetium-177 en actinium-225. Deze behandelingen vonden eerst alleen plaats in academische ziekenhuizen. Nu steeds vaker ook in andere ziekenhuizen.

Beeld: Antoni van Leeuwenhoek/het Nederlands Kankerinstituut

PET-scan met lutetium (boven) en gallium (onder).

Regels voor patiënten

Patiënten die zijn behandeld met medische isotopen mogen niet zomaar het ziekenhuis verlaten. Ze krijgen leefregels voor thuis mee. Patiënten zijn door de behandeling namelijk tijdelijk een stralingsrisico voor hun omgeving. De leefregels moeten ervoor zorgen dat andere mensen zo min mogelijk in contact komen met ioniserende straling. Zo blijven zij onder de veilige grens.

Overleden patiënten veilig cremeren

Een patiënt die kort na een behandeling met medische isotopen overlijdt, heeft nog radioactieve stoffen in het lichaam. De chauffeur die de overledene naar het uitvaartcentrum brengt, kan zo blootgesteld worden aan straling. Net als degene die de overledene daar verzorgt. Bij een te vroege crematie en het uitstrooien van de as, kan er ook straling vrijkomen. De hoeveelheid straling is in deze gevallen klein en te vergelijken met straling die van nature om ons heen aanwezig is.

Toch willen we niet dat deze straling vrijkomt. Volgens de wet is dit ook verboden. Daarom hebben we als ANVS het Handelingsperspectief uitvaartbedrijven gemaakt. Hierin geven we opties om overleden patiënten veilig te cremeren en as veilig uit te strooien. Zo kunnen uitvaartbedrijven rekening met de wensen van nabestaanden, en ook met de veiligheid van de omgeving.

Begraven wel altijd veilig

Bij begraven zijn zulke opties niet nodig. Dat kan altijd veilig gebeuren.